Ekologia życia codziennego zaczyna się w Twoim pokoju. Zatrzymaj się na chwilę. Rozejrzyj się po pokoju, w którym teraz siedzisz. Czy czujesz, że to miejsce Cię wspiera? Czy pozwala Ci oddychać, być sobą — czy raczej Cię przytłacza?
Papież Franciszek w Laudato si’ pisze o czymś, co może brzmieć abstrakcyjnie: ekologia człowieka. Ale to wcale nie jest odległe. To jest Twoja kanapa, Twoje biurko, Twój balkon, widok z okna, sąsiad, który mówi Ci „dzień dobry”. To wszystko tworzy środowisko, które — czy tego chcesz, czy nie — kształtuje Ciebie.
Staramy się dostosować do otoczenia, a kiedy jest ono nieuporządkowane, chaotyczne lub skażone akustycznie czy wizualnie, to nadmiar bodźców wystawia na próbę nasze usiłowania, by rozwijać tożsamość zintegrowaną i szczęśliwą.
Czyli…
Bałagan i chaos rodzą chaos w Tobie— to proste, choć często o tym zapominamy
Przyznaj się przed samym sobą: ile razy czułeś, że nie masz na nic siły, a wokół Ciebie piętrzyły się kubki, ubrania, dokumenty? Gdy przestrzeń wokół jest chaotyczna, Twój umysł też taki się staje. Franciszek przypomina: nie da się budować szczęścia i zintegrowanej tożsamości w bałaganie i hałasie.
To nie znaczy, że masz od razu być perfekcyjny. Ale czy dziś możesz zrobić mały krok? Wyrzucić coś, co Cię dusi? Odsunąć kanapę od ściany i odkurzyć tam, gdzie nie zaglądałeś od miesięcy? Wywietrzyć pokój, otworzyć okno — także w sobie?
Wnętrze silniejsze niż fasada
Jest jeszcze coś pięknego: możesz mieszkać w szarym bloku, w kamienicy z odpadającym tynkiem — i mieć w środku mały raj. Widziałeś kiedyś, jak ludzie w biednych dzielnicach ozdabiają wnętrza kwiatami, zdjęciami, ciepłem swojej obecności? To jest ekologia człowieka w praktyce: dbasz o przestrzeń, bo ona dba o Ciebie.
Nie masz wpływu na wszystko — może nie wyremontujesz całej klatki schodowej ani nie uciszysz hałaśliwej ulicy — ale możesz zapalić lampkę, ustawić roślinę, porozmawiać z sąsiadem. Możesz tworzyć małe wyspy ładu i serdeczności, które działają jak oddech w zatłoczonym świecie.
Uczucie duszenia się w aglomeracjach mieszkalnych i na obszarach o dużej gęstości zaludnienia można przeciwdziałać przez rozwijanie ludzkich relacji nacechowanych bliskością i serdecznością, jeśli tworzone są wspólnoty, jeśli ograniczenia środowiskowe są równoważne we wnętrzu każdej osoby, która czuje się włączona w sieć wspólnoty i przynależności.
Papież Franciszek podsumowuje, że w ten sposób każde miejsce przestaje być piekłem, a staje się kontekstem godnego życia.
Zmień miasto — zacznij od drzwi
Franciszek pisze:
Jakże piękne są miasta, które przezwyciężyły nieufność i integrują różne osoby!
Może brzmi górnolotnie — ale to Ty decydujesz, czy Twoje miasto jest tylko zlepkiem bloków, czy przestrzenią wspólną. Gdy mówisz „dzień dobry” sąsiadce, gdy pomagasz starszemu panu z zakupami, gdy rozmawiasz z kimś na przystanku — tworzysz ekologię relacji.
Tam, gdzie jest człowiek i serdeczność, tam nawet szary beton przestaje być piekłem.
Udowodniono także, iż skrajna bieda w niektórych środowiskach, gdzie brakuje harmonii, przestrzeni i możliwości integracji, sprzyja pojawieniu się zachowań nieludzkich oraz manipulacji ludźmi przez organizacje przestępcze.
Co możesz zrobić dzisiaj?
- Otwórz okno, przewietrz swój pokój — i myśli.
- Wyrzuć jedną rzecz, której nie potrzebujesz — zrób miejsce na oddech.
- Zadzwoń do kogoś — nie tylko napisz, powiedz, że pamiętasz.
- Uśmiechnij się do sąsiada, którego zwykle mijasz bez słowa.
- Jeśli możesz — zasiej kwiat w doniczce albo na parapecie. Mały znak, że życie rośnie, nawet gdy wokół jest szaro.
Bo ekologia zaczyna się od Ciebie
Nie zmienisz całego świata w tydzień. Ale możesz zacząć od swojego pokoju. Swojego domu. Swojego bloku. Swojej ulicy. Św. Franciszek, wsłuchując się w Słowo Boga i przyglądając się przyrodzie, widział znaki Jego obecności. Uczył, że prawdziwa wspólnota rodzi się w prostych gestach i współodpowiedzialności. To dzięki nim ludzie się jednoczą. To, co zasiewamy wokół siebie, to właśnie zbieramy- dobre słowa i czyny – budują wspólnotę.
To jest prawdziwa ekologia człowieka: życie, które oddycha i daje Ci siłę — w Tobie i wokół Ciebie. Rozejrzyj się. Może to właśnie dobry moment, żeby zacząć.
Benedykt XVI przypominał, że człowiek też jest częścią przyrody i ma swoją naturę, której nie powinien dowolnie zmieniać ani niszczyć. Papież Franciszek dodaje, że nasze ciało łączy nas bezpośrednio ze światem, stworzeniami i innymi ludźmi. Dlatego warto przyjąć je takim, jakie jest — jako dar Boga — i o nie dbać. Jeśli uczymy się szanować własne ciało, łatwiej jest nam też szanować przyrodę i świat wokół.
Tekst na podstawie fragmentu z encykliki papieża Franciszka „Laudato si”. Cytaty zmieszczone w tekście pochodzą z fragmentu III “Ludzka ekologia życia codziennego” .
