Co roku, między 4 a 10 października, zapraszamy na Festiwal Ekologii Integralnej – Tydzień Św. Franciszka. To całotygodniowy kilkudniowy cykl wydarzeń edukacyjnych, kulturalnych i społecznych, skupionych wokół ekologii integralnej – czyli patrzenia na kryzys ekologiczny nie tylko jako problem przyrodniczy, ale także społeczny, kulturowy, etyczny i duchowy.
W tym roku szczególną uwagę kierujemy na świat bibliotek – ich miejsce i rolę, jaką odgrywają w naszej kulturze i kształtowaniu świadomości ekologicznej. Chcemy zajrzeć do pięknego i niekiedy tajemniczego świata książek historycznych, tych, które nigdy nie istniały, choć rozpalały wyobraźnię ludzi, do książek zachowujących naszą pamięć o przestrzeni, którą może zdążyliśmy zapomnieć.
Bardzo się cieszymy, że do tego podwójnego Festiwalu udało się zaprosić poznańskie biblioteki: Bibliotekę Raczyńskich, Bibliotekę Wielkopolską, Bibliotekę Uniwersytecką i Bibliotekę Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Wszyskie zapraszają na spotkania niezwykłe.
Festiwal Ekologii Integralnej – Tydzień Św. Franciszka jest realizowany przez Fundację Zakłady Kórnickie w ramach Programu Drzewo Franciszka.
Na naszej stronie opublikowaliśmy już Program VI Festiwalu Ekologii Integralnej – Tygodnia Św. Franciszka w 2026 r., a teraz przypominamy jego literacką część:
FESTIWAL BIBLIOTEK NA VI FESTIWALU EKOLOGII INTEGRALNEJ
WTOREK | 6 PAŹDZIERNIKA
10:00–19:30 | Festiwal Bibliotek na Festiwalu Ekologii Integralnej | CYKL WYDARZEŃ PN. KSIĄŻKI, KTÓRE OTWIERAJĄ ROZMOWĘ O ŚWIECIE | Biblioteka Wielkopolska im. Stanisława Barańczaka | ul. Prusa 3 | Poznań | wstęp wolny
Będzie to wydarzenie, które pokaże książkę jako punkt wyjścia do rozmowy o świecie, przyrodzie, wyobraźni i odpowiedzialności za wspólną przestrzeń. W centrum znajdą się literatura, działania twórcze oraz refleksja nad tym, jak czytanie inspiruje do uważniejszego życia i budowania relacji z otoczeniem.
10:00-11:30 | Warsztaty ekologiczne dla dzieci.
Warsztaty łączące opowieść literacką z pracą manualną i zabawą formą. Uczestnicy stworzą makiety z recyklingu, rozwijając pomysły na zieloną, przyjazną przestrzeń miejską. Punktem odniesienia stanie się „Miasto Złotej” Daniela Chmielewskiego z ilustracjami Magdaleny Rucińskiej – historia o poszukiwaniu miejsca dla swobody, koloru i natury. Warsztaty poprowadzi Joanna Furdal.
12:00–13:30 | Debata Młodych wokół „Dzikiego roku. Zapisków młodego przyrodnika” Dary McAnulty’ego.
To książka łącząca osobiste doświadczenie z przenikliwą obserwacją natury. Autor opisuje rytm pór roku i pokazuje, jak relacja z przyrodą porządkuje emocje i buduje wrażliwość. Spotkanie stworzy przestrzeń do rozmowy o tym, jak młodzi czytelnicy odbierają literaturę przyrodniczą i przekładają ją na własne spojrzenie na świat.
18:00-19:30 | Spotkanie z prof. Ewą Bińczyk, filozofką zajmującą się antropocenem i kryzysem klimatycznym.
Autorka „Epoki człowieka” oraz „Uspołeczniania antropocenu” zaprosi do rozmowy o relacji człowieka z naturą, skali przemian oraz języku opisu współczesnych wyzwań.
Festiwal tworzy intensywny, różnorodny dzień – od zajęć dla dzieci, przez debatę młodzieżową, po spotkanie z jedną z najciekawszych polskich intelektualistek zajmujących się tematyką środowiskową. To propozycja dla tych, którzy w książkach widzą impuls do rozmowy, działania i uważnego bycia w świecie.
Prowadzenie: Aleksandra Hromada.
ŚRODA | 7 PAŹDZIERNIKA
UWAGA: ZMIANA GODZINY SPOTKANIA NA GODZ. 18:00 !| Festiwal Bibliotek na Festiwalu Ekologii Integralnej | WYKŁAD PT. BURZLIWE DZIEJE ZBIORÓW ZOOLOGICZNYCH I PRZYRODNICZYCH PTPN | Sala Posiedzeń Polskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk | ul. Mielżyńskiego 27/29 | Poznań | wstęp wolny
Od momentu powstania Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk w 1857 roku, ochrona polskiego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego stanowiła jeden z głównych filarów działalności organizacji. Choć powszechnie kojarzone z pamiątkami przeszłości i bibliofilstwem, Towarzystwo od samego początku dynamicznie rozwijało zbiory nauk przyrodniczych.
Podczas wykładu prześledzimy niezwykłe, ponad 160-letnie losy tych unikatowych kolekcji. Dr Norbert Delestowicz, dyrektor Biblioteki PTPN opowie między innymi o:
– Pionierach i pasjonatach: Jak Julian Zaborowski zainicjował myśl o Muzeum Przyrodniczym, Felicjan Sypniewski podjął się jej realizacji, a hrabia Tytus Działyński przekazał jeden z pierwszych darów mineralogicznych.
– Trudnych warunkach i tytanicznej pracy: O poświęceniu dr. Franciszka Chłapowskiego, który pod koniec XIX wieku porządkował, opisywał i powiększał zbiory fauny i flory wielkopolskiej, pracując w ciemnych, wilgotnych piwnicach gmachu Towarzystwa.
– Wojennej zawierusze i stratach: Jak wybuch II wojny światowej dramatycznie przerwał funkcjonowanie kolekcji (wówczas w depozycie Muzeum Wielkopolskiego), doprowadzając do zniszczenia dokumentacji oraz wywiezienia i rozproszenia bezcennych okazów – w tym unikatowego szkieletu tura z Nekielki.
– Powojennych losach: O skomplikowanej historii depozytu PTPN przekazywanego kolejno pod opiekę Polskiej Akademii Nauk (Instytut Zoologiczny, a później m.in. Instytut Środowiska Rolniczego i Leśnego) oraz o współczesnych staraniach zmierzających do ocalenia tożsamości tych zbiorów.
Wykładowi towarzyszyć będzie specjalna wystawa poświęcona zbiorom zoologicznym i przyrodniczym PTPN.
CZWARTEK | 8 PAŹDZIERNIKA
18:00 | Festiwal Bibliotek na Festiwalu Ekologii Integralnej | FANTASTYCZNE ZWIERZĘTA. JAK JE ZNALEŹĆ W BIBLIOTECE? | Biblioteka Raczyńskich | Filia Sztuki, Pl. Wolności 19 | Poznań | wstęp wolny
Do biblioteki warto udać się w poszukiwaniu wiedzy i sprawdzonych informacji. Niemniej, poza mnóstwem faktów, w księgozbiorze znajdziemy również dowody na ludzką wyobraźnię i marzenia o świecie, w którym to, co prawdziwe, spotyka się z tym, co fantastyczne. Jednonogie i wielogłowe stwory, smoki i hydry kryją się m.in. w dziełach urodzonego w Szamotułach Jana Jonstona (1603-1675), lekarza, przyrodnika, pedagoga i polihistora, autora dzieł poświęconych zwierzętom („Theatrum universale omnium animalium”, Heilbrunn 1755-1757) i roślinom („Dendrographia”, Frankfurt 1662). A także w dawnych atlasach, przedstawiających lądy bliskie o odległe.
Podczas spotkania w Bibliotece Raczyńskich pokażemy stare księgi, w których nasi przodkowie zbierali wiedzę o świecie czerpaną z obserwacji, ale też z legend i opowieści. A przecież to, co niepoznane, zawsze może stać się pożywką dla wyobraźni! O tajemniczych zwierzętach z dawnych ksiąg i dzieł sztuki opowie Katarzyna Drozdowska-Sawińska z działu edukacji Muzeum Narodowego w Poznaniu.
PIĄTEK | 9 PAŹDZIERNIKA
18:00 | Festiwal Bibliotek na Festiwalu Ekologii Integralnej | PANEL DYSKUSYJNY – MIASTO POZNAŃ I JEGO TERENY ZIELONE – MOŻLIWOŚCI I ZAGROŻENIA? | Czytelnia Nova, Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, ul. Ratajczaka 38/40 | Poznań | wstęp wolny
Jak traktowane są tereny zielone w naszym mieście? Czy potrafimy je chronić? A może dobro wspólne przegrywa z interesem?
W dyskusji wezmą udział:
- prof. UAP dr hab. inż. arch. Elżbieta Raszeja (Pracownia Projektowania Urbanistycznego i Planowania Przestrzennego UAP, Wiceprezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia Polskich Architektów Krajobrazu, członikini m.in. Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków w Poznaniu, Rady Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Wielkopolskiego oraz Rady Naukowej Miasta Poznania); architektka oraz wybitna specjalistka w zakresie planowania przestrzennego i architektury krajobrazu (panelistka),
- Łukasz Polakowski, Dyrektor Zakładu Lasów Poznańskich (panelista),
- Tomasz Zdulski, fotograf, miłośnik przyrody prowadzący profil FB Dzika Dębina, ekoaktywista (panelista),
- Jakub Głaz, krytyk architektury, zajmujący się działaniami na rzecz naprawy miast, prowadzący wykłady popularyzatorskie, organizator spacerów architektonicznych. Współtwórca poznańskiej inicjatywy „Centrum Otwarte” zajmującej się edukacją i animacją działań w zakresie architektury i urbanistyki oraz Festiwalu Architektury Modernistycznej „Nowy Plan”. Prowadzi podcast „Miastotwórcy” (Dynks/Estrada Poznańska) (moderator dyskusji).
Wystawa zdjęć i pocztówek z kolekcji Pracowni Zbiorów Ikonograficznych Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu, prezentująca park leśny Dębina (dawn. niem. Eichwald), położony w historycznej lewobrzeżnej części miasta Poznania. Znane początki Dębiny sięgają XV wieku i Klasztoru Karmelitów Trzewiczkowych, a rozwój tego obszaru związany jest z osobą Luizy Hohenzollern – żony namiestnika Wielkiego Księstwa Poznańskiego Antoniego Henryka Radziwiłła. W 1820 roku wybudowano Drogę Dębińską, ułatwiającą księżnej dojazd do Luisenheim (Gaj Ludwiki / Luisenhain), czyli kompleksu rozrywkowo-rekreacyjnego (ètablissement ), który w XIX wieku tętnił życiem na Dębinie.
Zgromadzone materiały ikonograficzne z zasobów BUP to nieocenione źródło wiedzy na temat wyglądu Dębiny z przełomu wieków XIX i XX.
(Salon za Filarem, wernisaż 09.10. godz. 13:00)
Wystawa fotografii autorstwa Tomasza Zdulskiego, czyli współczesny obraz Dębiny
Tomasz Zdulski – fotograf amator, miłośnik przyrody i rowerów. Na poznański Dębiec, a co za tym idzie na Dębinę, trafił dość przypadkiem kilkanaście lat temu i przepadł. Las Dębiński obserwował przez około dekadę, widząc jak z roku na rok czynnik ludzki wywiera na niego coraz bardziej destrukcyjny wpływ, aż pewnego dnia pięć lat temu postanowił zacząć dokumentować to, co w nim pozostało najpiękniejszego, mając niestety świadomość, iż za jakiś czas pozostaną jedynie ujęcia (co niestety się sprawdziło). Jednak przy okazji profil FB Dzika Dębina prowadzony przez Niego zaczął skupiać wokół siebie ludzi, którym również zależy na dobru tego przepięknego poznańskiego użytku, co okazało się miłym zaskoczeniem. Jako aktywny społecznik ujawnił co najmniej kilka mniejszych lub większych kontrowersji i zagrożeń wiszących nad Lasem Dębińskim. Wspólna walka o dobro przyrody trwa do dziś. Zdjęcia na szczęście pozostały.
(Galeria BUP, wernisaż 09.10. godz. 17:00)
